OLED'ler burn-in sebebiyle korkutmasa zaten rakibi yok. Telefonlarda ayni problem o kadar yaygin gorulmuyor cunku telefon ekranini surekli acik tutmuyoruz. Yine de onlarda da surekli mesajlasanlarda mesela gorulebiliyor.
OLED'lerde her pixel tamamen kapatilabildigi ve gecisler hizli yapildigi icin ne siyah seviyelerinde, ne de akicilikta esi yok. Ama QLED'ler daha parlak goruntu verebiliyorlar, renkleri (ozellikle kirmizida) nispeten canli olabiliyor. Aydinlik ortamda QLED'i tercih etmek mumkun olabilir. Icerigin orta seviye aydinliktaki kisimlari QLED'de daha belirgin, karanliktaki detaylar OLED'de daha belirgin denebilir. Multi oyun oynayan arkadaslar "yemisim siyahlari, zaten millet golgeye saklanmasin diye ben black level'i arttiriyorum" diyecekleri icin QLED'e dunden razidirlar. Isiga duyarli hayvanlar oldugumuz icin ikisi yan yana oldugunda kafa otomatik "parlaaaak" QLED'e donuyor ama OLED'in koyu tonlari basarili.
Tabi bu
demo videosu 4K 60hz HDR, 1 dakikasi 350MB. Gercek hayatta hala yok boyle bir icerik. Logan/Deadpool blu-ray'ini izleseniz 4K HDR olacak ama 60fps gibi akmayacak. 4K HDR 60fps oyun oynasaniz detay seviyesi film gibi olmayacak cunku oyunun detay seviyesi kullandigi kaplamalara bagli, kaplamalarin detay seviyesi de oyun studyosu konsolda da calissin diye hazirlamis. Ekranin verebilecegi ust kaliteyi gormek icin bu demo videolari iyi ama evde bu kaliteyi beklememek lazim.
Sonucta burn-in endisesi tasimamak icin QLED su anda en iyi alternatif. QLED Samsung'un kendi Quantum Dot ekranlarina verdigi isim. Asus ROG Swift PG27UQ da Quantum Dot. Zaten o yuzden renk kalitesi yuksek. Bu ekranlarda full array local dimming da oldugunda goruntu kalitesi oldukca iyi oluyor. Parlaklik da yuksek.
Su anda en iyi PC monitoru bu. Ama 4K 120hz Gsync HDR'lerin ilki, aktif sogutma iceriyor, sessiz ortamda fan sesi beni bozar diyenleri rahatsiz edebilir. Feci de fiyati var zaten. Ayni paneli kullanan Acer Predator X27 birazcik daha ucuz. 120hz diyorum cunku bunlar 144hz de kullanilabiliyor ama renk bilgisinin sikistirmali iletilmesi gerekiyor. Oyunda kisisel tercih meselesi ama masaustunde anlamsiz. Bazi yerlerde 4:4:4 renk icin 120hz'de tutun denmis, bazi yerlerde 98hz denmis, onu da not etmek lazim.
Bunlarin belki pasif sogutmalisi gelip uygun fiyata dusene kadar OLED'lerin burn-in sorununun nispeten hafifletilmesi teoride mumkun. LG ve JOLED Inc. gibi yatirimi OLED uzerine olanlar bu yolu zorlayacaktir. Ekranda surekli degisen bolumlerde post-processing olmaz, boylece akici goruntude bir mudahale yasanmaz. Ekranda sabit kalan HUD, logo, Start Bar gibi bolumlerle pixel shift, low persistence, aydinlik kismak ve yeni post processing algoritmalari ile denetimci mudahale eder. TV kanali logosunu ekran akillica karartir yani, boylece izi kalmaz, HUD ise aydinligini kisar, hafif karincalandirir vs. Goze cok farkli gozukmeyecek ama arka planda organik malzemeyi hasardan koruyacak teknikler uygulanir.
Niye bugune kadar uygulanmadi da bugun bunlar OLED'e uygulansin? Cunku bugune kadar baba televizyonu teknolojisiydi OLED, binlerce dolara alip "home theater sistemim bu, ona gore kullanilacak" diye kurallar koyan baba aliyordu. Simdi oyun ekranlarinin fiyatlari $2000'lara gelince "ula burada bize ekmek var" diye buraya giris yapip, PC'de OLED ekran kullanmanin zorluklarini asacak arge giderini goze almanin mantikli oldugu bir durum ortaya cikti. Grafik cizsen x ekseni zaman ilerlerken ust seviye oyun monitor fiyatlari yukseldi, kalite TV fiyatlarini yakaladi, adamin buraya yatirim yapmasi mantikli hale geldi. Karisinda bugun QLED, yarin microLED ile iki piyasada da tehdit eden bir teknoloji olunca ben OLED'den ekmek yiyorum diyen firmanin burn-in'le ugrasmak icin daha cok arastirma yapmasi anlamli oldu. Bir yandan ekranlara eklenen islemcilerin yetenekleri de yukseldi vs. Ekranda neyin logo, neyin sabit oldugunu anlayip sadece oraya akilli islem uygulayacak islemciler standartlasmaya basladi. O yuzden yeni OLED ekranlarda farkli sonuclar elde edilebilir.
Peki sonucta OLED'ler PC kullanacak kadar burn-in problemini cozebilirler mi? Cok umutlu olmamak lazim. Ihtimal var, meraklisi oldugumuz icin paylasiyoruz ama muhtemelen QLED alip gecmek mantikli. Quantum Dot 4K 120hz HDR monitorler bu kadar pahaliya cikmasalardi "ya bi OLED'deki durumu beklesek mi" demenin hic anlami olmazdi, al "Asus PG27UQ, gec" denirdi. Bu monitor OLED gibi fiyatla gelince bakalim onun fiyati oturup belki sessiz modeli cikana kadar OLED'ciler ne yapacak dedim ama pratikte umutlu degilim. Q-dot 4K 120hz IPS'lerin fiyat/performans krali bir modelinin cikip cok ilgi gorme ihtimali daha yuksek.
Lenovo Legion Y27gq
- 2560x1440
- 240hz
- 0.5ms response time
- %90 DCI-P3
Meraklisi icin TN panellerin en ust seviyesi herhalde bu oluyor. $1000'cik.